საკვანძო სიტყვები
ტერიტორიული პრეტენზიები
დაშნაკური მთავრობა
ამიერკავკასიის ფედერაცია
როგორ უნდა ციტირება
ანოტაცია
1917 წლის თებერვლის ბურჟუაზიულ-დემოკრატიული რევოლუციის შემდეგ, რუსეთის იმპერია დაიშალა. კავკასიის სამი რესპუბლიკა გაერთიანდა ერთიან ამიერკავკასიის ფედერაციულ-დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. მაგრამ მისი არსებობა ხანმოკლე აღმოჩნდა. მალე ფედერაციული რესპუბლიკა დაინგრა, და მის ნანგრევებზე თითქმის ერთდროულად სამი სახელმ აღმოცენდა. დამოუკიდებელი სახელმწიფოების გაჩენისთანავე გაჩნდა საზღვრების გამიჯვნის აუცილებლობა, მაგრამ დაშნაკური მთავრობის უსაფუძვლო ტერიტორიულმა პრეტენზიებმა და ქართული მიწების ძალადობრივი ანექსიის მცდელობამ გამოიწვია კონფლიქტი, რომელიც ისტორიაში სომხეთ-საქართველოს ომის სახელითაა ცნობილი.
ამ ნაშრომის მიზანია, ისტორიულ წყაროებზე, სამეცნიერო ლიტერატურულ მონაცემებზე დაყრდნობით, ასევე ამ თემაზე გამოქვეყნებული სომეხი ავტორების ნაშრომების ტენდენციური ხასიათისა და ისტორიის დამახინჯებული პრიზმით წარმოჩენის მცდელობის ჩვენება, სომხეთის მთავრობის ტერიტორიული პრეტენზიების უსაფუძვლობის ჩვენება.
კვლევის მეთოდოლოგიურ საფუძველს წარმოადგენს ობიექტურობის, ყოვლისმომცველობისა და სისტემატურობის საყოველთაო სამეცნიერო პრინციპები, ისტორიულ-შედარებითი და ისტორიულ-ტიპოლოგიური მეთოდები.
წყაროები
I. სამეცნიერო ლიტერატურა
აბდალაძე, ალ.( 1998). მეტი ობიექტურობა, ჟურნ. „მნათობი“, N 3-4, თბილისი;
გრიგორიანი, კ. (1950). ოვანეს თუმანიანი (1869-19230), ლენინგრადი;
თუმანიანი, ო.( 1951): სომეხი და ქართველი ხალხების მეგობრობის შესახებ, ერევანი; რუსულად,
კვინიტაძე, გ. (1998). საქართველოს დამოუკიდებლობის წლები, 1917-1921. თბილისი;
ლაცუზბაია, 1999: ლაცუზბაია დავით, ყოლბაია ვახტანგ, გელანტია რაფიელ, ჭახრაკია. თეიმურაზ, აფხაზეთის ლაბირინთი, – თბილისი,
მაზნიაშვილი, 1927: მაზნიაშვილი გ., მოგონებანი, 1917-1925, თბილისი; მჭედლიშვილი, 2004: მჭედლიშვილი მ., იმპერიის მარწუხებში, თბილისი;
ფუტკარაძე, 1998: ფუტკარაძე თ., ეთნიკური სტრუქტურა და ეროვნულ-დემოგრაფიული პრობლემები სამცხე-ჯავახეთში, ბათუმი;
ჩაჩხიანი, 2006 - ჩაჩხიანი ა., ბრძოლა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის 1918-1919 წლებში, საკანდიდატო დისერტაცია, თბილისი;
ჩაჩხიანი, 2007: თბილისი - ჩაჩხიანი ა., დაშნაკთა ნაციონალისტურ-ექსპანსიონისტური იდეოლოგია და სომხეთ-საქართველოს 1918-1919 წლების ომი, თბილისი;
Карпов, 1981: Карпов Сюб Трапезундская империя и западноевропейские государства XIII-XV вв. Москва;
II. საარქივო მონაცემები:
საქართველოს ცსა, ფ.1864, ს. 1, ფურც. 50-62;
სცსა, ფ. 1969, აღწ. 4, საქ. 12;
სომხეთის ცსა, საქმე 12, ან. 2ს., ფურც. 15, გ. ხატისიანი ჩანაწერი, ,,ჩვენთვის სასარგებლოა საქართველოსთან დავსვათ საკითხი არა მარტო ნეიტრალურ ზონაზე, არამედ სასაზღვრო დავის ყველა საკითხზე“
სომხეთის ცსა, ფ. 114, ს. 56, ფურც.3, 4.
III. დოკუმენტური ფილმი:
სომხეთ საქართველოს ომი, იუთუბი https://www.youtube.com/watch?v=F0j-GXfCSQo (ნანახია 21 აგვისტო, 2021)
IV. პრესა:
გაზ. ბრძოლა, N. 39, 1917 წ. 21 ივნისი;
გაზეთი ,,დრონი“ 1993, N 34;
გაზეთი “ერთობა“, N270, 1918 წ. 14 დეკემბერი;
გაზ. ,,საქართველოს რესპუბლიკა, 1 მაისი, 1919 ელი, N 94;
V. ინტერნეტ რესურსები:
ალესილი - ალესილი ხმლები. https://ar-ar.facebook.com/SAQARTVELO.ERTADERTIA.01/posts/155722912947203/, ნანახია 2021 წ. 22 აგვისტოს).
ანდერსენი - ენდრიუ ანდერსენი და გეორგ ეგგე, 1918 წლის სომხეთ-საქართველოს ომი და სომხეთ-საქართველოს ტერიტორიალური საკითხი XX საუკუნეში. ნაწ. 1. https://iberiana.wordpress.com/armenia-georgia/somxet-saqartvelos-omi-1/ (ნანახია 18 აგვისტო, 2021);
ანდერსენი - ენდრიუ ანდერსენი და გეორგ ეგგე, 1918 წლის სომხეთ-საქართველოს ომი და სომხეთ-საქართველოს ტერიტორიალური საკითხი XX საუკუნეში, მეორე ნაწილი, https://mematiane.ge/product-details.php?id=4924 (ნანახია 19 აგვისტო, 2021);
ანდერსენი - ენდრიუ ანდერსენი და გეორგ ეგგე, 1918 წ. სომხეთ-საქართველოს ომი, III. http://arma.ge/2019/11/07/2203/ (ნანახია 26 აგვისტო, 2021);
ბაგრამიანი - ბაგრამიანის ბატალიონი -
https://ka.wikipedia.org/wiki/ბაგრამიანის_ბატალიონი (ნანახია 22 აგვისტო, 2021);
ისტორია - ისტორია ერთადერთ "პოლიტიკას" აღიარებს - ეს საკუთარი სიმართლის დაცვაა! დამარცხებული თავს გამარჯვებულად აცხადებს!..კვირის პალიტრა, 2010 წ. 1 ნოემბერი. https://www.kvirispalitra.ge/history/5447-saqarthvelo-somkhethis-omi.html (ნანახია 2021 წ. 17 აგვისტოს);
სარალიძე, - სარალიძე ლ., სომხეთ-საქართველოს ხელშეკრულება 1919 წელს.http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%, ნანახია 26 აგვისტო, 2021);
სილქაძე - სილაქაძე დ., სომხეთ-საქართველოს ომი - 1918. https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/389841?locale=ka (ნანახია 16 აგვისტო, 2021);
ფორჩხიძე - ფორჩხიძე გვანცა სომხეთ-საქართველოს ომი https://konpliqtebi2017.wordpress.com/2017/11/16/სომხეთ-საქართველოს-ომი/ (ნანახია 18 აგვისტო, 2021);
Armeno - Armeno-Georgian War of 1918 and Armeno-GeorgianTerritorial Issue in the 20th Century, http://www.conflicts.rem33.com/images/Georgia/arm_geor_war/E3.html, ნანახია 21 აგვისტო, 2021);