საკვანძო სიტყვები
ემოციური რეგულაცია
თვითრეგულაცია
ემოციური კომპეტენტურობა
იმპულსური კონტროლი
ყურადღების რეგულაცია
როგორ უნდა ციტირება
ანოტაცია
სკოლამდელი ასაკი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი პერიოდია ბავშვის განვითარებაში, რადგან ამ დროს ყალიბდება ფუნდამენტური უნარები აკადემიური, სოციალური და ფსიქოლოგიური ფუნქციონირებისთვის. ამ უნარებს შორის განსაკუთრებული როლი ენიჭება ემოციურ რეგულაციას, რომელიც წარმოადგენს საფუძველს თვითრეგულირებული ქცევის ჩამოყალიბებისთვის. წინამდებარე კვლევა ეხება სკოლამდელი ასაკის ქართველ ბავშვებში თვითრეგულირებული ქცევის ფორმირებაში ემოციური რეგულაციის როლის შესწავლას, რაც შეავსებს ამ მიმართულებით ქართულ კონტექსტში არსებულ ცოდნას. კვლევის მეთოდოლოგია აგებულია რაოდენობრივი დიზაინის საფუძველზე. მონაცემთა შესაგროვებლად გამოყენებული იქნა სტანდარტიზებული და ადაპტირებული შეფასების ინსტრუმენტები, მათ შორის - ემოციების ამოცნობის დავალება, იმპულსური კონტროლის ტესტი, ყურადღების კონტროლის დავალება, გადადებული კმაყოფილების ტესტი, მშობლების კითხვარი და აღმზრდელი-პედაგოგების შეფასებები. კვლევის შედეგებმა დაადასტურა ემოციური რეგულაციისა და თვითრეგულაციის მჭიდრო დადებითი ურთიერთკავშირი, გამოავლინა 4-5 წლის ასაკი, როგორც კრიტიკული პერიოდი და ოჯახური გარემოს გადამწყვეტი როლი ემოციური კომპეტენტურობის ფორმირებაში. კვლევის პრაქტიკული მნიშვნელობა მდგომარეობს პედაგოგებისა და მშობლებისთვის ემოციური კომპეტენტურობის ხელშეწყობის მიზნით კონკრეტული, ემპირიულად დასაბუთებული და კულტურულად ადაპტირებული რეკომენდაციების შემუშავებაში ქართული საგანმანათლებლო კონტექსტის გათვალისწინებით.
წყაროები
ქურხული, ლ., & არჩვაძე, ნ. (2024). ბავშვის ემოციების ფსიქოლოგია. მწიგნობარი.
ჯიჯავაძე, ნ., & კუხალეიშვილი, თ. (2019). ადრეული და სკოლამდელი განათლების ხარისხის სტანდარტის გზამკვლევი. UNICEF.
Baumeister, R. F., & Vohs, K. D. (2004). Handbook of self-regulation: Research, theory, and applications. Guilford Press.
Blair, C., & Raver, C. C. (2015). School readiness and self-regulation: A developmental psychobiological approach. Annual Review of Psychology, 66, 711-731.
Calkins, S. D., & Hill, A. (2007). Caregiver influences on emerging emotion regulation: Biological and environmental transactions in early development. In J. J. Gross (Ed.), Handbook of emotion regulation (pp. 229-248). Guilford Press.
Carlson, S. M., & Wang, T. S. (2007). Inhibitory control and emotion regulation in preschool children. Cognitive Development, 22(4), 489-510.
Cole, P. M., & Tan, P. Z. (2007). Emotion socialization from a cultural perspective. In J. E. Grusec & P. D. Hastings (Eds.), Handbook of socialization: Theory and research (pp. 516-542). Guilford Press.
Denham, S. A., & Weissberg, R. P. (2004). Social-emotional learning in early childhood: What we know and where to go from here. In E. Chesebrough, P. King, T. P. Gullotta, & M. Bloom (Eds.), A blueprint for the promotion of prosocial behavior in early childhood (pp. 13-50). Kluwer Academic/Plenum Publishers.
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135-168.
Gottman, J. M., & DeClaire, J. (1997). Raising an emotionally intelligent child: The heart of parenting. Simon & Schuster.
Graziano, P. A., Reavis, R. D., Keane, S. P., & Calkins, S. D. (2007). The role of emotion regulation in children's early academic success. Journal of School Psychology, 45(1), 3-19.
Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1-26.
Hall, J. A., & Matsumoto, D. (2004). Gender differences in judgments of multiple emotions from facial expressions. Emotion, 4(2), 201-206.
Kopp, C. B. (1989). Regulation of distress and negative emotions: A developmental view. Developmental Psychology, 25(3), 343-354.
McClelland, M. M., & Cameron, C. E. (2012). Self-regulation in early childhood: Improving conceptual clarity and developing ecologically valid measures. Child Development Perspectives, 6(2), 136-142.
McClure, E. B. (2000). A meta-analytic review of sex differences in facial expression processing and their development in infants, children, and adolescents. Psychological Bulletin, 126(3), 424-453.
Schwartz, S. H. (2006). A theory of cultural value orientations: Explication and applications. Comparative Sociology, 5(2-3), 137-182.
Ursache, A., Blair, C., & Raver, C. C. (2012). The promotion of self-regulation as a means of enhancing school readiness and early achievement in children at risk for school failure. Child Development Perspectives, 6(2), 122-128.
Zelazo, P. D., & Carlson, S. M. (2012). Hot and cool executive function in childhood and adolescence: Development and plasticity. Child Development Perspectives, 6(4), 354-360.
Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive perspective. In M. Boekaerts, P. R. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.), Handbook of self-regulation (pp. 13-39). Academic Press.